Hành trình lập nghiệp của ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) – người chèo lái Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) – là một trong những bản thiên hùng ca đầy kịch tính nhất của thương trường Việt Nam. Từ một cậu học trò nghèo thi trượt đại học bốn lần, ông đã xây dựng nên một đế chế đa ngành đồ sộ, trải qua những đỉnh cao vinh quang chói lọi trước khi chạm đáy khủng hoảng, rồi lại kiên cường tìm đường "hồi sinh" từ lòng đất mẹ.
1. Khởi nghiệp từ xưởng gỗ gia đình và danh xưng "Vua gỗ"
Năm 1990, sau những thất bại trên con đường khoa cử, bầu Đức quyết định rẽ hướng sang làm kinh doanh bằng việc tự tay đóng một chiếc bàn học sinh tại một phân xưởng nhỏ chuyên đóng bàn ghế cho học sinh tại xã Nhơn Hòa, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định.
Nhờ tư duy nhạy bén và ý chí kiên trì, ông nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất. Năm 1993, xí nghiệp tư doanh Hoàng Anh Pleiku được thành lập, tập trung vào chế biến gỗ xuất khẩu và đồ nội thất cao cấp. Những sản phẩm gỗ ngoại thất chất lượng cao của Hoàng Anh Gia Lai nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường trong nước và xuất khẩu sang nhiều quốc gia châu Âu. Giai đoạn này đặt nền móng tài chính vững chắc, đưa tên tuổi Đoàn Nguyên Đức gắn liền với danh xưng "vua gỗ" vùng đất Tây Nguyên.
2. Thăng hoa cùng cơn lốc Bất động sản
Khi nguồn nguyên liệu gỗ bắt đầu thắt chặt và nhận thấy cơ hội lớn từ quá trình đô thị hóa mạnh mẽ của Việt Nam, bầu Đức nhanh chóng chuyển hướng dòng vốn vào bất động sản (BĐS). HAGL trở thành một trong những nhà phát triển tiên phong với các dự án căn hộ phân khúc trung và cao cấp tại TP.HCM như Hoàng Anh Gia Lai 1, 2, 3, và dự án khu phức hợp sầm uất.
Chiến lược thâu tóm quỹ đất giá rẻ tại các vị trí đắc địa cùng tốc độ thi công thần tốc đã giúp HAGL gặt hái thành công vang dội. Năm 2008, khi HAGL chính thức niêm yết trên thị trường chứng khoán, ông Đoàn Nguyên Đức trở thành người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam. Bất động sản đã đưa vị thế của ông và tập đoàn lên đến đỉnh cao danh vọng.
3. Cú "all-in" định mệnh vào cao su và những năm tháng rơi vào khủng hoảng
Ở đỉnh cao của thành công BĐS, bầu Đức lại đưa ra một quyết định táo bạo mang tính bước ngoặt: Thoái vốn dần khỏi mảng BĐS tại Việt Nam để thực hiện cú "tất tay" (all-in) trị giá hàng chục nghìn tỷ đồng vào cây cao su tại ba nước Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia).
Tính toán ban đầu của ông dựa trên mức giá cao su đang lập đỉnh lịch sử thời điểm đó (khoảng 5.000 USD/tấn). Tuy nhiên, người tính không bằng trời tính. Đúng thời điểm hàng chục nghìn hecta cao su của HAGL bước vào giai đoạn khai thác, giá cao su thế giới lao dốc không phanh, có lúc xuống dưới 1.100 USD/tấn. Cú sụt giảm thê thảm này khiến dòng tiền của tập đoàn đứt gãy nghiêm trọng. HAGL rơi vào vòng xoáy nợ nần chồng chất với con số nợ vay lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, đối mặt với nguy cơ phá sản cận kề.
4. Tái cấu trúc nghẹt thở và cuộc chuyển giao lịch sử
Để cứu vãn con thuyền HAGL đang chòng chành giữa bão nợ, bầu Đức bắt đầu cuộc đại phẫu tái cấu trúc đau đớn nhưng cần thiết. Ông buộc phải bán đi nhiều tài sản tâm huyết: từ mảng thủy điện, bệnh viện, cho đến việc chuyển nhượng mảng nông nghiệp cốt lõi (HNG) cho tập đoàn Thaco của tỷ phú Trần Bá Dương để đổi lấy dòng tiền trả nợ ngân hàng.
Giai đoạn từ 2016 đến 2021 là khoảng thời gian bầu Đức phải gồng mình chịu đựng áp lực khủng khiếp từ các chủ nợ, dư luận và thị trường. Tuy nhiên, sự bền bỉ của một doanh nhân xuất thân từ gian khó đã giúp ông giữ vững tay lái, từng bước đưa nợ vay của HAGL giảm từ mức đỉnh hơn 27.000 tỷ đồng xuống mức an toàn và kiểm soát được.
5. Trở lại vạch xuất phát: Sức sống mới từ cây sầu riêng, chuối và cà phê
Sau khi trút bỏ được gánh nặng nợ nần và định hình lại cấu trúc, bầu Đức quay lại tập trung hoàn toàn vào mảng nông nghiệp ăn trái ăn trái và cây công nghiệp có biên lợi nhuận cao, tạo ra mô hình "một con, hai cây" (Heo ăn chuối và cây sầu riêng).
Đặc biệt, trong định hướng phát triển mới nhất hiện nay, cây cà phê cùng với sầu riêng đang trở thành những mũi nhọn chiến lược đầy hứa hẹn của HAGL:
Sầu riêng: Với hàng nghìn hecta đang vào độ thu hoạch tại Việt Nam và Lào, mang lại biên lợi nhuận cực kỳ lớn nhờ nhu cầu khổng lồ từ thị trường Trung Quốc.
Cây cà phê: Tận dụng quỹ đất rộng lớn, nguồn nước dồi dào và khí hậu lý tưởng của vùng cao nguyên, HAGL đang đẩy mạnh đầu tư vùng trồng cà phê quy mô lớn, hướng tới chuỗi giá trị sạch và bền vững. Đây được kỳ vọng là động lực tăng trưởng dài hạn, giúp tập đoàn khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ nông nghiệp xuất khẩu.
Bài học từ thăng trầm: Hành trình của bầu Đức là minh chứng rõ nét cho tinh thần doanh nhân Việt: dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và không bao giờ đầu hàng trước nghịch cảnh. Từ một "vua gỗ" lẫy lừng cho đến một lão nông thực thụ gắn bó với đất đai Tây Nguyên, bầu Đức vẫn đang tiếp tục viết nên những chương mới đầy khát vọng cho thương hiệu Hoàng Anh Gia Lai.
0 Reviews