Read more »

Tại Việt Nam, việc kinh doanh, quản lý và tiếp cận với cá nóc (bao gồm cả cá nóc nước ngọt như cá nóc beo - tên khoa học thường gặp là Dichotomyctere ocellatus hoặc Tetraodon biocellatus) được quy định rất nghiêm ngặt do tính chất chứa độc tố tự nhiên có thể gây chết người ().

Dưới đây là các quy định pháp lý liên quan đến việc cấm và hạn chế kinh doanh loại cá này làm cảnh:

1. Quy định cấm kinh doanh theo Luật Thủy sản

Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành (Luật Thủy sản 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 26/2019/NĐ-CP):

  • Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam: Chỉ những loài thủy sản có tên trong danh mục được cơ quan nhà nước ban hành mới được phép kinh doanh, mua bán rộng rãi làm thương phẩm hoặc làm cảnh.

  • Cá nóc beo không nằm trong danh mục được phép kinh doanh làm cảnh: Do chứa độc tố nguy hiểm, cá nóc nói chung và cá nóc beo nói riêng không được cấp phép để kinh doanh, lưu hành thương mại như một dòng cá cảnh hợp pháp trên thị trường phổ thông.

2. Quy định nghiêm ngặt từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Từ nhiều năm qua, Bộ NN&PTNT cũng như Tổng cục Thủy sản đã có nhiều chỉ thị và công văn nghiêm cấm việc thu hoạch, mua bán, vận chuyển và chế biến các loại cá nóc.

  • Mặc dù các lệnh cấm này ban đầu tập trung mạnh vào mảng thủy sản thương phẩm (làm thực phẩm) do nguy cơ ngộ độc cao, nhưng về mặt pháp lý, việc tự ý khai thác, trữ, và buôn bán cá nóc sống (bao gồm cả mục đích làm cảnh) mà không có sự phê duyệt, kiểm soát đặc biệt đều là vi phạm pháp luật.

3. Mức xử phạt hành chính

Nếu cá nhân hoặc tổ chức cố tình mua bán, kinh doanh các loài thủy sản không có tên trong danh mục được phép kinh doanh tại Việt Nam (hoặc chưa được cơ quan thẩm quyền cho phép), mức xử phạt có thể rất nghiêm khắc theo Nghị định 38/2024/NĐ-CP (về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản):

  • Mức phạt tiền: Có thể bị phạt từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy thuộc vào giá trị tang vật và quy mô kinh doanh (đối với tổ chức, mức phạt bằng 2 lần cá nhân).

  • Hình thức phạt bổ sung: Tịch thu toàn bộ tang vật (cá nóc beo) và buộc tiêu hủy hoặc xử lý theo quy định của cơ quan quản lý môi trường/thủy sản.

⚠️ Lưu ý thực tế cho các chủ cửa hàng và người nuôi: Hiện nay, dù trên thị trường "chợ đen" hoặc một số hội nhóm thủy sinh online vẫn có tình trạng mua bán nhỏ lẻ cá nóc beo (để diệt ốc hại trong bể thủy sinh), nhưng hoạt động này hoàn toàn là tự phát và không hợp pháp. Việc trưng bày công khai hoặc nhập số lượng lớn dòng cá này về kinh doanh tại cửa hàng có nguy cơ bị kiểm tra, tịch thu và xử phạt hành chính rất cao từ các cơ quan quản lý thị trường và chi cục thủy sản địa phương.